Doorstroomtoets taal oefenen: 40 oefenvragen met uitleg

Goed antwoord: C. Heel groot

Zet het woord in een zin: 'een enorm huis'. Wat weet je dan over de maat van dat huis? Enorm betekent hetzelfde als 'heel groot'.

Goed antwoord: C. Niet kunnen bewegen

Welk woordje zit er in ver-LAM-d? Als je arm 'lam' is, wat kun je dan niet meer met die arm? De zin zegt dat het dier niet meer kan lopen. Verlamd = niet bewegen.

Goed antwoord: A. Blij met de situatie

Denk aan de zin 'Ik ben tevreden met mijn rapport.' Hoe voel je je dan: fijn of naar? Tevreden ben je als je niets te klagen hebt: je bent blij met hoe het gegaan is.

Goed antwoord: A. Een uitleg

In 'toelichting' zit 'licht'. Als je iets toelicht, maak je het helder en duidelijk. Wat doet de docent dan bij de som? Toelichting = uitleg. De docent gaf uitleg bij de som.

Goed antwoord: A. Kalm

On- betekent 'niet'. Onverstoorbaar = niet te verstoren. Hoe ben je als niets je van slag kan brengen? On- = niet. Niet-verstoorbaar = niet uit balans.

Goed antwoord: A. Onzeker / gevaarlijk

'Uiterst' betekent 'heel erg'. Zeg je 'uiterst precair' als alles goed gaat, of als het elk moment mis kan gaan? Precair = riskant. Een precaire situatie = situatie waar snel iets mis kan gaan.

Goed antwoord: B. Ongevraagd bemoeien

In 'inmenging' zit 'mengen'. Wie zich ergens in mengt, doet mee terwijl niemand daarom vroeg. Waarom werd de vergadering daardoor verstoord? In + mengen = ergens in mengen waar het niet hoort.

Goed antwoord: B. Druk en snel

In 'gehaast' zit het woord 'haast'. Hoe beweeg je als je haast hebt? Gehaast = haast hebben = druk en snel.

Goed antwoord: B. Een groep zinnen over één onderwerp

Kijk naar een bladzijde in een boek: de tekst is verdeeld in stukjes met een witregel of inspringing ertussen. Hoe noem je zo'n stukje? Tekst-stukje met witregel ervoor en erna.

Goed antwoord: B. Een reden

Maak een zin: 'Ik blijf binnen, omdat het regent.' Vertelt het stuk na 'omdat' wat er daarna gebeurt, of waaróm ik binnen blijf? Omdat hij ziek IS → reden. Daardoor blijft hij THUIS → gevolg.

Goed antwoord: C. Gevolg

Maak een zin: 'Het regende hard. Daardoor werd ik nat.' Vertelt het stuk na 'daardoor' waaróm het gebeurde, of wat er daarna gebeurde? Wat gebeurde DOOR die actie? = daardoor.

Goed antwoord: C. Een vraag naar één los feit uit de tekst

Het woord 'detail' betekent: een klein onderdeel. Gaat zo'n vraag over de hele tekst, of over één klein stukje? Zoek in tekst, niet raden of eigen mening.

Goed antwoord: C. Te weinig water geven

Na 'doordat' staat waaróm iets gebeurt. Lees wat er in de zin achter 'doordat' staat. Doordat = reden. Wat staat erna? Te weinig water.

Goed antwoord: B. Feit kun je nagaan, mening is wat je vindt

Vergelijk: 'Amsterdam ligt in Nederland' en 'Amsterdam is de mooiste stad'. Welke zin kun je opzoeken, en welke zin is wat iemand vindt? Feit = bewijsbaar. Mening = persoonlijk.

Goed antwoord: B. De belangrijkste zin

Als je maar één zin van de alinea mocht houden, welke zin zou je dan kiezen? Belangrijkste zin in alinea = kernzin.

Goed antwoord: B. Klopt dit en hoe weet de schrijver dat?

Kritisch lezen betekent: niet alles zomaar geloven. Welke vraag stel je dan aan de tekst? Kritisch = vragen naar bewijs.

Goed antwoord: A. fietste

Zoek de stam van 'fietsen'. Op welke letter eindigt die? Zit die letter in 't kofschip? Werkwoord: fietsen. Stam: fiets. Eindigt op s (zit in 't kofschip). Voor verleden tijd + -te. Dus: ik fietste.

Goed antwoord: A. trein

De meeste woorden met deze klank schrijf je met 'ij'. Welk woord hoort bij de korte lijst met 'ei', zoals 'klein' en 'geit'? Trein = ei. Vlijtig/lijden/blijven = ij.

Goed antwoord: A. dinsdag

Staat het woord aan het begin van de zin? Zo nee: krijgt een dag van de week dan een hoofdletter? Dagen van de week krijgen in het Nederlands geen hoofdletter, behalve aan het begin van een zin. Kijk daarna goed naar de letters na 'din'.

Goed antwoord: A. pauw

Voor au en ou bestaat geen regel. Vraag je bij elk woord af: hoe heb ik dit woord vaak zien staan? Denk aan rijtjes die je kent: koud, oud en hout schrijf je met ou; blauw en gauw met au. Bij welk rijtje hoort elk woord?

Goed antwoord: C. zonnebloem

Samenstelling = 2 woorden vast aan elkaar, geen spatie. Schrijf de twee delen als één woord, zonder spatie of streepje. Kijk dan naar het stukje tussen 'zon' en 'bloem': welke letters horen daar?

Goed antwoord: C. wandelden

Zoek eerst de stam van 'wandelen'. Kijk dan: gaat de zin over één persoon of over meer? De stam is 'wandel'. De l zit niet in 't kofschip, dus er komt -de achter. 'We' is meervoud: wat komt er dan nog bij?

Goed antwoord: C. fietspad

Twee woorden die samen één ding zijn, schrijf je aan elkaar. Voor de laatste letter verleng je het woord. Fiets + pad = 1 ding = aan elkaar.

Goed antwoord: C. eiland

Of je ei of ij schrijft, moet je uit je hoofd kennen. Voor de laatste letter verleng je het woord. Denk aan woorden als klein en plein: die schrijf je met ei. Verleng daarna het woord: hoor je een d of een t?

Goed antwoord: A. Ik kocht appels, peren en druiven.

Bij een opsomming zet je een komma tussen de dingen. Wat doe je vlak vóór het woordje 'en'? Bij een opsomming: appels, peren en druiven. Tussen losse items komma, vóór 'en' geen komma.

Goed antwoord: A. De kat

Zoek eerst het werkwoord. Vraag dan: wie of wat doet dat? Het antwoord op die vraag is het onderwerp. 'De kat slaapt' → Wie slaapt? De kat. Dát is het onderwerp.

Goed antwoord: A. rent

Een werkwoord zegt wat iemand doet. Stel de vraag: wat doet Lisa? Vraag: wat doet Lisa? Het woord dat je dan antwoordt, is het werkwoord. 'Hard' zegt alleen hóé ze het doet.

Goed antwoord: B. een appel

Lijdend voorwerp = WAT ondergaat de actie. Vraag 'wat + werkwoord + onderwerp?' 'Tom leest een boek.' → wat leest Tom? Een boek = lijdend voorwerp. Stel nu dezelfde wat-vraag bij jouw zin.

Goed antwoord: B. De rode auto rijdt.

Bijvoeglijk naamwoord = beschrijft hoe iets is (rood, groot, klein). 'Het grote huis' → 'grote' zegt hoe het huis is. Zoek in elke zin een woord dat zegt hoe de auto is.

Goed antwoord: B. ik

Een persoonlijk voornaamwoord staat in de plaats van de naam van een persoon. Welk woord kun je gebruiken in plaats van een naam? In plaats van 'Tom' kun je 'hij' zeggen. 'Hij' is een persoonlijk voornaamwoord.

Goed antwoord: B. In mijn tas zitten een boek, een pen en een appel.

Bij een opsomming zet je een komma tussen de delen, maar vóór het laatste 'en' komt geen komma: appels, peren en druiven. Komma's tussen, geen komma voor 'en'.

Goed antwoord: C. Mama zei: 'Kom eten.'

Wat iemand letterlijk zegt, zet je tussen aanhalingstekens. Ervoor komt een dubbele punt, en het citaat begint met een hoofdletter. Wie zegt het + dubbele punt + aanhalingstekens om de woorden die gezegd worden.

Goed antwoord: C. Word je morgen opgehaald?

Staat je/jij achter de persoonsvorm, dan vervalt de t: 'Word je opgehaald?' Vergelijk: 'Loop je mee?' — ook geen t erbij.

Goed antwoord: C. vindt

Hij = stam + t. De stam is 'vind' (van vinden), dus hij vindt. Truc: 'hij loopt' heeft een t → hier dus ook.

Goed antwoord: D. verhuisde

Kijk naar het hele werkwoord: verhuizen. De z staat níét in 't kofschip → -de: 'ik verhuisde'.

Goed antwoord: D. praatte

Stam 'praat' eindigt op t ('t kofschip) → +te. Samen: praat + te = praatte, met dubbel-t.

Goed antwoord: D. Het ongeluk is gisteren gebeurd.

'Is' + voltooid deelwoord → eindigt hier op d (verleng-truc: 'gebeurde'). Vergelijk: 'het gebeurt vaak' = persoonsvorm met t.

Goed antwoord: D. gebeurt

'Zoiets' = het → persoonsvorm stam + t: gebeurt. Alleen mét 'is/heeft' ervoor schrijf je de d-vorm.

Goed antwoord: D. Wij zijn vorig jaar verhuisd.

Voltooid deelwoord van verhuizen: verleng-truc 'verhuisde spullen' → eindigt op een d.

Goed antwoord: D. Word eens wakker, slaapkop!

Gebiedende wijs = alleen de stam: 'Word wakker!' Bij een bevel komt er nooit een extra t bij.