Geschiedenis eindexamen VMBO-GL/TL 2025 tijdvak 2 — vraag 43

In de jaren negentig van de vorige eeuw maakten steeds meer mensen zich zorgen over de houdbaarheid van de verzorgingsstaat. Welke ontwikkeling werd gezien als een bedreiging voor de verzorgingsstaat?

Antwoordopties:
  1. de ontzuiling van de samenleving
  2. de secularisatie van de samenleving
  3. de toename van het aantal mensen met een ouderdomsuitkering ✓
  4. het ontstaan van de overlegeconomie
Het juiste antwoord is C: de toename van het aantal mensen met een ouderdomsuitkering

Vergrijzing = de babyboomers (1946-1964 geboren) bereikten in de jaren '90 langzaam pensioen-leeftijd. Meer AOW'ers + langere levensduur + minder werkenden = AOW-pot komt onder druk. Daarom werd de pensioenleeftijd later (van 65 naar 67) verhoogd. De andere opties zijn maatschappelijke veranderingen die de verzorgingsstaat-financiën niet direct raken.

Stap voor stap uitgelegd

  1. Wat is een verzorgingsstaat?

    Een verzorgingsstaat zorgt voor burgers van wieg tot graf: kinderbijslag, ziekenfonds, werkloosheidsuitkering, AOW (ouderdomsuitkering 67+). Opgebouwd in NL na 1957 (Drees).

  2. Wie betaalt? Wie krijgt?

    Werkenden betalen premie via belasting. Ouderen + zieken + werklozen krijgen uitkering. Werkt zolang er genoeg werkenden zijn per uitkering-ontvanger.

  3. Vergrijzing = onbalans

    Geboortegolf 1946-1964 (babyboomers) wordt in jaren '90+ oud. Meer AOW'ers + langere levensduur, terwijl het aantal werkenden niet meegroeit. AOW-pot raakt leeg → in 2012 verhoogde NL pensioenleeftijd van 65 naar 67.

Wat moet je weten om deze vraag te kunnen beantwoorden?

  1. Woordenschat po-1F
    begrijpen 'verzorgingsstaat', 'ontzuiling', 'secularisatie', 'overlegeconomie', 'ouderdomsuitkering'
  2. Pincode — overheid VMBO klas 3-4
    wie betaalt de AOW (werkenden via premie), wie krijgt (67-plussers) — kern van vergrijzings-probleem
  3. Nederlandse staat VMBO klas 3-4
    tijdvak 10 (televisie + computers 1950-nu) — opbouw verzorgingsstaat na WO2 en latere druk door demografie
🎓 Bron
Echte examenvraag uit het Centraal Schriftelijk Eindexamen Geschiedenis VMBO-GL/TL 2025 tijdvak 2.
Oefen deze vraag interactief in Leerkwartier →