Geschiedenis eindexamen VMBO-GL/TL 2024 tijdvak 1 — vraag 25 van 6

In 1942 richtte de Duitse bezetter het Nederlandse Arbeidsfront op, een nationaal-socialistische organisatie waarin alle werkende Nederlanders verplicht lid werden. Onafhankelijke vakbonden werden verboden. Welk begrip past hierbij?

Antwoordopties:
  1. censuur
  2. gelijkschakeling ✓
  3. militarisme
  4. neutraliteit
Het juiste antwoord is B: gelijkschakeling

Gelijkschakeling *(Gleichschaltung)* = nazi-strategie om ALLE maatschappelijke organisaties (vakbonden, jeugdgroepen, kranten, scholen) onder één nazi-controle te brengen. Bestaande zelfstandige organisaties werden verboden of vervangen door nazi-versies. Het Nederlandse Arbeidsfront verving alle echte vakbonden.

Stap voor stap uitgelegd

  1. Gelijkschakeling = uniformeren onder nazi-controle

    Nazi's wilden GEEN onafhankelijke organisaties in een land dat ze bezetten. Alle clubs/bonden/kranten/scholen moesten ofwel verboden worden, ofwel onder nazi-leiding komen. Dat noemden ze gelijkschakeling.

  2. Voorbeelden in bezet NL

    • Vakbonden → Nederlands Arbeidsfront (verplicht lid).
    • Jeugdverenigingen → Nederlandse Jeugdstorm (NSB-jeugd).
    • Kranten + radio → gecensureerd of vervangen.
    • Joden uitgesloten uit alle organisaties (eerste stap naar deportatie).

Wat moet je weten om deze vraag te kunnen beantwoorden?

  1. Woordenschat po-1F
    begrijpen 'gelijkschakeling', 'vakbond', 'nationaal-socialisme'
🎓 Bron
Echte examenvraag uit het Centraal Schriftelijk Eindexamen Geschiedenis VMBO-GL/TL 2024 tijdvak 1.
Oefen deze vraag interactief in Leerkwartier →