biologie eindexamen VMBO-GL/TL 2024 tijdvak 1 — vraag 25 van 12

Een fruitvlieg heeft XX- of XY-geslachtschromosomen, die op dezelfde manier het geslacht beïnvloeden als bij de mens. De eigenschap 'oogkleur' ligt op het X-chromosoom. Op het Y-chromosoom is de eigenschap 'oogkleur' niet aanwezig. Een mannetje heeft rode ogen. Zit het stukje DNA voor rode ogen in zijn spermacellen?

Antwoordopties:
  1. Ja, in alle spermacellen.
  2. Ja, in 50% van de spermacellen. ✓
  3. Nee, in geen van de spermacellen.
Het juiste antwoord is B: Ja, in 50% van de spermacellen.

Het mannetje heeft XY-chromosomen. Bij meiose ontstaan twee soorten spermacellen: X-cellen (helft) en Y-cellen (helft). Het gen voor oogkleur zit op X. Dus alleen X-spermacellen (50%) dragen het rode-ogen-gen mee.

Stap voor stap uitgelegd

  1. Mannetje = XY

    Een mannelijke fruitvlieg (en mens) heeft een X- én een Y-chromosoom. Vrouwtje heeft XX.

  2. Wat zit op X en Y?

    Oogkleur-gen zit op X. Y heeft GEEN oogkleur-gen. Dat is een belangrijk feit voor deze vraag.

  3. Meiose splitst XY in spermacellen

    Bij vorming van spermacellen worden chromosomen verdeeld. De helft krijgt X (mét oogkleur-gen), de helft krijgt Y (zonder oogkleur-gen). Dus 50/50.

  4. Conclusie

    Alleen de X-spermacellen dragen het rode-ogen-DNA. Dat is 50% van zijn spermacellen → antwoord B.

Wat moet je weten om deze vraag te kunnen beantwoorden?

  1. Woordenschat po-1F
    begrijpen 'chromosoom', 'geslachtscel', 'sperma', 'gen'
  2. Cel & DNA vmbo-2
    chromosomen zitten in de celkern, DNA bestaat uit genen
  3. Genetica & erfelijkheid vmbo-3
    geslachtschromosomen + welke ouder geeft wat door — kern van deze examenvraag
🎓 Bron
Echte examenvraag uit het Centraal Schriftelijk Eindexamen biologie VMBO-GL/TL 2024 tijdvak 1.
Oefen deze vraag interactief in Leerkwartier →