biologie eindexamen VMBO-GL/TL 2023 tijdvak 1 — vraag 34 van 5

Het foute stukje DNA is ontstaan door een mutatie. Finn en Ilse praten over mutaties. Finn zegt dat een mutatie kan ontstaan door radio-actieve straling. Ilse zegt dat mutaties alleen ontstaan in geslachtscellen. Wie heeft gelijk?

Antwoordopties:
  1. Alleen Finn heeft gelijk. ✓
  2. Alleen Ilse heeft gelijk.
  3. Finn heeft gelijk en Ilse heeft gelijk.
  4. Geen van beiden heeft gelijk.
Het juiste antwoord is A: Alleen Finn heeft gelijk.

Finn: KLOPT. Straling (UV, röntgen, radioactief) is een bekende oorzaak van DNA-mutaties. Ook chemicaliën + virussen + toeval. Ilse: KLOPT NIET. Mutaties ontstaan in ELKE cel waar DNA inzit (lichaamscellen + geslachtscellen). Alleen mutaties in GESLACHTSCELLEN worden doorgegeven aan kinderen. Mutaties in andere cellen blijven in dat individu (bv. huidkanker uit zonneschade).

Stap voor stap uitgelegd

  1. Oorzaken van mutaties

    Mutaties (DNA-veranderingen) kunnen ontstaan door:
    • Straling (UV, röntgen, radioactief)
    • Chemicaliën (rook, kanker-verwekkers)
    • Virussen die DNA wijzigen
    • Toeval bij celdeling (kopieer-fouten)

    Dus Finn klopt: straling is een oorzaak.

  2. Waar ontstaan mutaties?

    In ELKE cel met DNA — dus lichaamscellen ÉN geslachtscellen. Voorbeeld: UV-straling op huid → mutatie in huidcellen → kan huidkanker veroorzaken. Ilse zegt 'alleen geslachtscellen' — dat klopt NIET.

  3. Verschil: doorgeven of niet

    Mutatie in lichaamscel = blijft in dat individu (kan ziekte/kanker veroorzaken). Mutatie in geslachtscel = wordt doorgegeven aan kinderen (verandert nakomelingen). Beide ontstaan dus, alleen het gevolg verschilt.

Wat moet je weten om deze vraag te kunnen beantwoorden?

  1. Woordenschat po-1F
    begrijpen 'mutatie', 'DNA', 'geslachtscel', 'straling'
  2. Genetica & erfelijkheid vmbo-3
    mutaties + waar ze voorkomen + gevolgen — kern van deze vraag
🎓 Bron
Echte examenvraag uit het Centraal Schriftelijk Eindexamen biologie VMBO-GL/TL 2023 tijdvak 1.
Oefen deze vraag interactief in Leerkwartier →